Μετάβαση στο περιεχόμενο

Ιούδας: ένοχος ή εξιλαστήριο θύμα;


(σημ. Γι’ αυτό το θέμα, θα μου επιτρέψετε να κάνω χρήση της θεολογικής μου ιδιότητας, ως απόφοιτος της Θεολογικής Σχολής Αθηνών.)

Αισίως ο χριστιανικός κόσμος της Ανατολικής του Χριστού Εκκλησίας, φθάνει στην Μεγάλη Πέμπτη. Την καθοριστική ημέρα της εβδομάδας των Παθών.

Τη Μεγάλη Πέμπτη την καθορίζουν τα εξής σημαντικά γεγονότα:

  1. Ο Μυστικός Δείπνος
  2. Η προσευχή του Ιησού στη Γεσθημανή
  3. Η προδοσία του Ιούδα του Ισκαριώτου
  4. Η σύλληψη του Ιησού
  5. Η ανάκριση από τον Άννα
  6. Η άρνηση του Πέτρου και
  7. Η καταδίκη από τον Καϊάφα

Σε όλη τη διάρκεια της χριστιανικής θρησκείας, η περίπτωση του Ιούδα του Ισκαριώτου αποτελεί ένα σημείο διαμάχης για πολλούς. Ένα σημείο τριβής.

Επιμένω στον προσδιορισμό «Ιούδας ο Ισκαριώτης», καθώς υπήρξε και ο Ιούδας ο Θαδδαίος. Ο Ιούδας ο Θαδδαίος, ήταν επίσης μαθητής του Ιησού. Πέθανε σε ηλικία 62 περίπου ετών από αποκεφαλισμό στην Περσία. Ήταν υιός του Ιακώβ και γι’ αυτό αποκαλείται και «αδελφόθεος».

Ας δούμε όμως ποιος ήταν ο Ιούδας ο Ισκαριώτης.

Ο Ιούδας ήταν ο μόνος από τους μαθητές του Ιησού που καταγόταν από την εβραϊκή φυλή του Ιούδα. Οι υπόλοιποι μαθητές, ήταν από τη Γαλιλαία. Το προσωνύμιο

«Ισκαριώτης» είναι η εξελληνισμένη απόδοση της εβραϊκής «Îš-Qrîyôth», που μεταφράζεται ως «ο άνθρωπος από την πόλη Κεριόθ».

Σύμφωνα με τους Ευαγγελιστές, ο Ιούδας ο Ισκαριώτης, ήταν ένα… «τομάρι», όπως θα τον αποκαλούσαμε σήμερα. Τον αποκαλούν κλέφτη, φιλάργυρο, παράνομο και πολλά άλλα «κοσμητικά» επίθετα.

Ο Ιησούς ωστόσο, είχε δώσει στον Ιούδα τον Ισκαριώτη το ταμείο. Και σύμφωνα με την παράδοση, πάντα έλειπαν χρήματα από αυτό. Παρ’ όλα αυτά, ο Ιησούς αρνήθηκε πεισματικά να πάρει το ταμείο από τον Ιούδα τον Ισκαριώτη και να το παραδώσει σε άλλον μαθητή.

Η παράδοση θέλει τον Ιούδα ν’ αυτοκτονεί μετά την παράδοση του Ιησού στους στρατιώτες. Εκεί όμως είναι που υπάρχουν διαφωνίες μεταξύ των συγγραφέων των Ευαγγελίων.

Ο Ιωάννης, δεν αναφέρει απολύτως τίποτε για το τι έκανε ο Ιούδας ο Ισκαριώτης μετά την παράδοση του Ιησού στους στρατιώτες

Το ίδιο και ο Μάρκος και ο Λουκάς.

Ο μόνος που φαίνεται να αναφέρει ότι ο Ιούδας κρεμάστηκε, είναι ο Ματθαίος, ο οποίος ωστόσο είναι εκείνος που προσπαθεί να πείσει ότι ο Ιησούς είναι δήθεν απόγονος του Δαυίδ. Αυτό φαίνεται και στο πρώτο κεφάλαιο του κατά Ματθαίον Ευαγγελίου, το οποίο ούτως ή άλλως απορρίπτεται. (σημ. εάν δεχθούμε την προσπάθεια του Ματθαίου να πείσει ότι ο Ιησούς είναι Ιουδαίος απόγονος του Δαυίδ προτάσσοντας ένα -ιστορικά εσφαλμένο- γενεαλογικό δένδρο του Ιωσήφ, θα πρέπει τότε να δεχθούμε ότι ο Ιησούς δεν είναι υιός Θεού, αλλά υιός Ιωσήφ, δηλαδή καθ’ όλα άνθρωπος)

Στην προσπάθειά του λοιπόν να πείσει ότι δήθεν ο Ιησούς είναι Ιουδαίος, προσθέτει στοιχεία φανταστικά συνδέοντας το θάνατο του Ιούδα του Ισκαριώτου με την «προφητεία» του Ιερεμία. Στην πραγματικότητα όμως, απλώς παρεκφράζει μία ιστορία που βρίσκεται στο βιβλίο του Ζαχαρία.

Δεν είναι άλλωστε η πρώτη φορά που κάνει κάτι τέτοιο. Ένα ακόμα κλασσικό παράδειγμα του ιουδαϊκού ζήλου του Ματθαίου, είναι το δήθεν «θαύμα» της συκής (κεφ. 21, στ. 18-22) το οποίο επίσης περιγράφεται στο κατά Μάρκον (κεφ. 11, στ. 12-14). Εκεί βλέπουμε τον Ιησού να πλησιάζει μία συκιά, η οποία -καθώς δεν είναι εποχή καρποφορίας της- δεν έχει σύκα. Ο Ματθαίος λοιπόν (και ο Μάρκος) επιμένουν ότι ο Ιησούς εκνευρίστηκε και καταράστηκε τη συκιά να ξεραθεί. Ο Χριστός της αγάπης όμως, αν ήθελε να κάνει κάποιο θαύμα σε αυτήν την περίπτωση, αυτό θα ήταν να κάνει τη συκιά να καρποφορήσει κι όχι να ξεραθεί. Κατά συνέπεια, η περιγραφή ακολουθεί πιστά τα ιουδαϊκά πρότυπα κι όχι τα χριστιανικά.

Ας αφήσουμε τώρα τα ιστορικά αυτά στοιχεία που ακυρώνουν το Ματθαίο, για να μπούμε στην ουσία του θέματος.

Μεταξύ αυτών που δίδαξε ο Ιησούς κατά την εν τη Γη παραμονή του, ήταν η μετάνοια. Αυτό φαίνεται σε πολλές περιπτώσεις. Μεταξύ αυτών με την πόρνη, αλλά και με τη Σαμαρείτιδα (μετέπειτα Αγία και ισαπόστολος Φωτεινή).

Όπως ανέφερα πιο πάνω, ενώ γνώριζε ότι ο Ιούδας έκλεβε το ταμείο, συνέχισε να τον αφήνει να το διαχειρίζεται. Αυτό, σε συνδυασμό με τη διδασκαλία του, δείχνουν ότι ήθελε να κάνει τον Ιούδα να αλλάξει. Να σταματήσει να είναι αυτό που ήταν και να γίνει ενάρετος. Πράγμα που δεν έγινε ποτέ.

Όπως εξελίχθηκε ο ιστορικός βίος του Ιησού, η σταύρωση ήταν μονόδρομος. Εάν ο Ιούδας ο Ισκαριώτης είχε αλλάξει τρόπο ζωής, τότε δε θα ήταν αυτός το τραγικό πρόσωπο της υπόθεσης. Με δεδομένο ότι η σταύρωση ήταν μονόδρομος, κάποιος άλλος θα είχε αναλάβει αυτόν το ρόλο. Είτε κάποιος από τη συναγωγή των Ιουδαίων, είτε κάποιος Ρωμαίος στρατιώτης ή αξιωματούχος. Όμως η αμετανοησία του Ιούδα του Ισκαριώτου, ήταν εκείνη που τον έκανε την τραγική φιγούρα που όλοι γνωρίζουμε.

Σίγουρα, δεν μπορούμε να πούμε -κάτω από αυτό το πρίσμα- ότι ο Ιούδας ο Ισκαριώτης ήταν το θύμα. Κάθε άλλο. Ο δε Λουκάς, σε μία προσπάθεια να μειώσει την ευθύνη του Ιούδα του Ισκαριώτου, αναφέρει ότι δαιμονίστηκε και γι’ αυτό πρόδωσε τον Ιησού. Αν όμως σκεφτούμε το βίο του Ιούδα, αυτό το «ελαφρυντικό», μάλλον πέφτει στο κενό.

Οι πολέμιοι του Ιησού, τον κατηγορούν ότι χρησιμοποίησε τον Ιούδα τον Ισκαριώτη. Όπως όμως είδαμε παραπάνω, μόνο αυτό δεν έγινε. Αντίθετα, προσπάθησε να τον αλλάξει. Όχι δια της βίας, ούτε με θαύμα. Διότι και τα δύο είναι ενάντια στην ελεύθερη βούληση του ανθρώπου. Προσπάθησε να τον αλλάξει δείχνοντάς του εμπιστοσύνη και με τη διδασκαλία του.

Κι εδώ φαίνεται η υποκρισία των πολέμιων του Ιησού. Την ίδια στιγμή που απαιτούν από την πολιτεία να δείξει επιείκεια κι εμπιστοσύνη σε άτομα όπως ο Κουφοντίνας ή ο Πάσαρης, ακριβώς την ίδια στιγμή καταδικάζουν τον Ιησού που έκανε ακριβώς αυτό: να δείξει επιείκεια κι εμπιστοσύνη στον Ιούδα τον Ισκαριώτη…

Ο δρόμος της ζωής ενός ανθρώπου, συναντά πάντα διχάλες. Συναντά σημεία που πρέπει να πάρουμε κάποιες αποφάσεις. Ανάλογα με την απόφαση που θα πάρουμε, διαμορφώνεται το μέλλον μας. Έτσι και με τον Ιούδα τον Ισκαριώτη. Η πρώτη απόφαση (σε σχέση με τον Ιησού) ήταν είτε να ακολουθήσει τον Ιησού, είτε να τον αγνοήσει συνεχίζοντας τη ζωή του. Επέλεξε να τον ακολουθήσει.

Η επόμενη απόφαση ήταν είτε να συνεχίσει την παράνομη δράση του, είτε να επιστρέψει στο δρόμο της αρετής. Επέλεξε να συνεχίσει την παράνομη δράση του. Είχε την επιλογή ν’ αποφασίσει εάν θα πρόδιδε τον Ιησού ή όχι. Επέλεξε να τον προδώσει. Τέλος, είχε την επιλογή να μετανοιώσει και να μην παραδώσει τον Ιησού στους στρατιώτες, ή να μην μετανοιώσει και να τον παραδώσει. Επέλεξε να τον παραδώσει.

Όπως προανέφερα, η σταύρωση ήταν μονόδρομος. Ο Ιησούς, έπρεπε να θυσιαστεί. Επαναλαμβάνω: εάν ο Ιούδας έκανε διαφορετικές επιλογές από αυτές που έκανε τελικά, τότε κάποιος άλλος θα τον παρέδιδε να σταυρωθεί. Άλλωστε, ο Ιησούς δεν είχε μόνο φίλους. Είχε και πολλούς εχθρούς. Κύριος εχθρός, ήταν η συναγωγή, που αναζητούσε τρόπο να στείλει τον Ιησού στο σταυρό, χωρίς ταυτόχρονα να εξαγριώσει τους ακολούθους του. Σίγουρα θα έβρισκε τον τρόπο. Απλώς, οι επιλογές του Ιούδα του Ισκαριώτου, τον έκαναν «βούτυρο στο ψωμί τους».

Τώρα βέβαια τίθεται και το άλλο ερώτημα: είναι ο Ιούδας ο Ισκαριώτης ένοχος;

Εδώ, με βάση τη δική μου οπτική, είναι ένοχος απέναντι στον εαυτό του κυρίως. Η επιμονή του στο να επιλέγει αποφάσεις που τον οδήγησαν στην τραγική αυτή κατάληξη, τον καθιστούν ένοχο απέναντι στον εαυτό του. Ζημίωσε τον εαυτό του και την υστεροφημία του. Ως προς τον Ιησού, θα λέγαμε ότι μάλλον δεν είναι ένοχος. Συνέβαλε στο να δοξασθεί ο «Υιός του Ανθρώπου» και παράλληλα να λυτρώσει την ανθρωπότητα από το φόβο του θανάτου.

Από ηθικής απόψεως, ναι! Είναι ένοχος. Από νομικής απόψεως, επίσης ένοχος. Από υπερβατικής απόψεως όμως, δε θα μπορούσα να τον κρίνω ιδιαίτερα ένοχο. Θα έλεγα ότι συνέβαλε κατά ένα μεγάλο ποσοστό στην πνευματική αναγέννηση της ανθρωπότητας. Συνέβαλε στο να ολοκληρωθεί το θεϊκό σχέδιο. Το γεγονός ότι οι άνθρωποι κρίνουμε με τα ανθρώπινα μέτρα πάντα, μας κάνει σκληρούς τιμωρούς κι επικριτές. Ειδικά σε ό,τι αφορά τα θέματα της πίστεως. Το αίτιο, το αιτιατό και το αποτέλεσμα ενός γεγονότος, είναι μία άρρηκτη αλυσίδα η οποία κρίνει το ίδιο το γεγονός.

Στην προκειμένη περίπτωση, καθώς το αίτιο και το αιτιατό οδηγούν στην πνευματική αναγέννηση της ανθρωπότητας, θα πρέπει -κατά τη γνώμη μου πάντα- να αποδώσουν ελαφρυντικά στο γεγονός. Το ακριβώς αντίθετο βέβαια αφορά τα πρόσωπα που ανέφερα πριν ως παραδείγματα: Κουφοντίνα και Πάσαρη. Το αίτιο και το αιτιατό, οδήγησαν στο θάνατο αθώους ανθρώπους και στη δημιουργία μίσους, πόνου και διχασμού. Αντίθετα, στην περίπτωση του Ιησού, οδήγησαν σε αναγέννηση, πνευματικότητα και ανάταση.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: