Μια γυναίκα περπατά στην Bucha, στα περίχωρα του Κιέβου, Ουκρανία, Κυριακή 3 Απριλίου 2022. © AP Photo/Rodrigo Abd

Θα πρέπει να είναι εύκολο να μάθουμε τι πραγματικά συνέβη στους σφαγιασθέντες αμάχους στην ουκρανική πόλη

«Στον πόλεμο, η αλήθεια είναι η πρώτη απώλεια«. Αυτή η φράση έχει αποδοθεί στον Αισχύλο, έναν Έλληνα τραγωδό του 6ου π.Χ., ο οποίος ήταν γνωστός για την «άφθονη χρήση εικόνων, μυθικών υπαινιγμών, μεγαλοπρεπούς γλώσσας, λογοπαίγνιων και αινιγμάτων». Επομένως, είναι πολύ ταιριαστό το γεγονός ότι ο άνθρωπος που έδωσε πρώτος το λόγο στην έννοια της σύγχρονης προπαγάνδας σε καιρό πολέμου θα έβλεπε τη φράση του να ζωντανεύει στη σημερινή Ουκρανία. Η κυβέρνηση του Κιέβου και οι δυτικοί σύμβουλοί της στον πληροφοριακό πόλεμο ενδέχεται να έχουν συνυπολογίσει όλα τα θεατρικά εργαλεία του Αισχύλου για να δημιουργήσουν μια σύγχρονη τραγωδία στην ουκρανική πόλη Μπούτσα, η οποία αποτελεί παράδειγμα της έννοιας του ψεύδους όχι απλώς ως υποπροϊόν, αλλά ως όπλο πολέμου.

Η κύρια πηγή των αναφορών για την τραγωδία της Μπούτσα είναι μια βιντεοκασέτα, που τραβήχτηκε από την ουκρανική εθνική αστυνομία, με ένα από τα κομβόι της να περνάει μέσα από έναν δρόμο της πόλης. Περίπου δώδεκα πτώματα βρίσκονται στο οδόστρωμα, πολλά από αυτά φαίνεται να έχουν δεθεί. Το βίντεο αυτό έχει γίνει viral, δημιουργώντας μια πανδημία οδύνης και οργής που έχει σαρώσει μεγάλο μέρος του κόσμου, τραβώντας την προσοχή τόσο των αρχηγών κρατών όσο και του επικεφαλής της Καθολικής Εκκλησίας, με αποτέλεσμα ένα παλιρροϊκό κύμα καταδίκης και οργής που στρέφεται κατά της Ρωσίας και του προέδρου της, Βλαντιμίρ Πούτιν. Η σχέση αιτίου-αποτελέσματος μεταξύ του βίντεο και της παγκόσμιας αντίδρασης είναι σαφής – το πρώτο δεν θα μπορούσε να υπάρξει χωρίς το δεύτερο.

Ένα από τα πρώτα μαθήματα της αντικειμενικότητας είναι να επιβραδύνουμε τα πράγματα για να βεβαιωθούμε ότι τα γεγονότα δεν καλύπτονται από το συναίσθημα. Η βιντεοκασέτα της Bucha είναι ανησυχητική. Το βίντεο κυκλοφόρησε στη σημερινή του μορφή, όπως φαίνεται, με τη ρητή πρόθεση να προκαλέσει μια σπλαχνική στιγμή «σοκ και δέος» στον θεατή. Αν αυτό όντως συνέβη, τότε αυτοί που το κυκλοφόρησαν -η Ουκρανική Εθνική Αστυνομία- πέτυχαν πέρα από την πιο τρελή τους φαντασία. Ή εκείνη των συμβούλων τους, ανάλογα με την περίπτωση.

Η σύνδεση μεταξύ των νεκρών και του ρωσικού στρατού καθιερώθηκε αμέσως, χωρίς να υπάρχουν πραγματικά δεδομένα που να την υποστηρίζουν, και στη συνέχεια επαναλήφθηκε σε όλες τις μορφές των μέσων ενημέρωσης – τόσο στα κυρίαρχα όσο και στα κοινωνικά. Οποιοσδήποτε τολμούσε να αμφισβητήσει την καθιερωμένη αφήγηση «το έκανε η Ρωσία», κατακεραυνωνόταν και υποτιμούνταν ως «Ρώσος τσιλιαδόρος» ή χειρότερα.

Το γεγονός ότι αυτά τα συμπεράσματα είναι το υποπροϊόν της μαζικής υστερίας είναι εκτός θέματος – γιατί να προσπαθήσουμε να είμαστε αντικειμενικοί όταν το αφήγημα ταιριάζει σε κάθε στερεότυπο που είχε προσεκτικά συναρμολογηθεί εκ των προτέρων από τους ίδιους ανθρώπους που παπαγαλίζουν σήμερα την ιστορία του Bucha. Η κοινωνική «προετοιμασία» ενός ακροατηρίου που δεν είναι συνηθισμένο στην κριτική σκέψη είναι ένα ουσιαστικό βήμα για να γίνει αυτό το ακροατήριο ικανό να δεχτεί τοις μετρητοίς οτιδήποτε τίθεται ενώπιόν του, ανεξάρτητα από το πόσο κατάφωρα τα γεγονότα της ιστορίας τεντώνουν την ευπιστία. Και ας είμαστε ξεκάθαροι – το ουκρανικό αφήγημα των γεγονότων στην Μπούχα φαίνεται να τεντώνει την αξιοπιστία.

Η χρονολογία του αφηγήματος παράγει την πρώτη κόκκινη σημαία ότι η ιστορία που διακινείται από την Ουκρανία και απηχείται στη Δύση δεν είναι αυτό που φαίνεται. Είναι αποδεδειγμένο γεγονός ότι τα ρωσικά στρατεύματα εκκένωσαν την Μπούχα στις 30 Μαρτίου. Η Ουκρανική Εθνική Αστυνομία άρχισε να εισέρχεται στην Μπούχα στις 31 Μαρτίου και την ίδια ημέρα ο δήμαρχος της Μπούχα ανακοίνωσε ότι η πόλη ήταν πλήρως υπό τον έλεγχο των Ουκρανών αξιωματούχων. Ουδέποτε υπήρξε οποιαδήποτε υπόνοια από τον δήμαρχο ή από οποιονδήποτε άλλο Ουκρανό αξιωματούχο για μαζικές δολοφονίες που αναλήφθηκαν από τη Ρωσία. Η εν λόγω βιντεοκασέτα δόθηκε στη δημοσιότητα από τις ουκρανικές αρχές στις 2 Απριλίου- δεν είναι βέβαιο αν το βίντεο είχε τραβηχτεί νωρίτερα ή εκείνη την ημέρα. Αυτό που είναι βέβαιο είναι ότι οι εικόνες που παρουσιάζονται στο βίντεο διέφεραν έντονα από το αφήγημα που είχε αρχικά παρουσιάσει ο δήμαρχος.

Από την πλευρά της, η Ρωσία έχει αρνηθεί σθεναρά τους ισχυρισμούς και έχει ζητήσει έκτακτη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για να συζητήσει αυτό που το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών αποκάλεσε «εγκληματικές προκλήσεις από Ουκρανούς στρατιώτες και ριζοσπάστες» στην Μπούχα. Την προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας ασκεί η Μεγάλη Βρετανία και η βρετανική αποστολή στον ΟΗΕ αρνήθηκε το ρωσικό αίτημα, δηλώνοντας ότι η συζήτηση για την Ουκρανία που έχει προγραμματιστεί σήμερα για την Τρίτη 4 Απριλίου θα χρησιμεύσει ως φόρουμ για οποιαδήποτε συζήτηση σχετικά με την Μπούχα.

Θα περίμενε κανείς ότι το Συμβούλιο Ασφαλείας, το οποίο έχει δείξει στο παρελθόν ετοιμότητα να συνεδριάσει σε σύντομο χρονικό διάστημα για να συζητήσει τα γεγονότα που προέρχονται από την Ουκρανία, θα προσπαθούσε να ικανοποιήσει το αίτημα της Ρωσίας για ένα θέμα τέτοιας σημασίας. Ο στόχος των Βρετανών, ωστόσο, δεν φαίνεται να είναι η ταχεία αναζήτηση της αλήθειας και της δικαιοσύνης, αλλά μάλλον να κερδίσουν χρόνο για να επιτρέψουν στις πολιτικές επιπτώσεις από την υποτιθέμενη σφαγή στη Μπούχα να αναπτυχθούν περαιτέρω.

Ένα παράδειγμα εκδήλωσης αυτής της τακτικής είναι η αντίδραση του προέδρου των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν. «Είδατε τι συνέβη στην Μπούχα», εξήγησε σε δηλώσεις του σε δημοσιογράφους, προσθέτοντας ότι ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν «είναι εγκληματίας πολέμου». Ο Μπάιντεν εκμεταλλεύτηκε την κρίση της Μπούχα για να υποστηρίξει την παράδοση περισσότερων όπλων στην Ουκρανία. «Πρέπει να συνεχίσουμε να παρέχουμε στην Ουκρανία τα όπλα που χρειάζεται για να συνεχίσει τον αγώνα», είπε. «Και πρέπει να συγκεντρώσουμε όλες τις λεπτομέρειες, ώστε αυτό να είναι ένα πραγματικό – να έχουμε μια δίκη για εγκλήματα πολέμου».

Όλα αυτά από τον πρόεδρο μιας χώρας που έχει αρνηθεί να αναγνωρίσει το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο. Για λόγους που θα έπρεπε να είναι προφανείς σε όποιον είναι πρόθυμος να εφαρμόσει λίγη κριτική σκέψη.

Ευτυχώς για τον Πρόεδρο Μπάιντεν και την ουκρανική κυβέρνηση, ο Βρετανός επικεφαλής εισαγγελέας του δικαστηρίου, Καρίμ Χαν, ανακοίνωσε στις αρχές Μαρτίου 2022 ότι ξεκίνησε έρευνα για τα φερόμενα εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας που διαπράχθηκαν στην Ουκρανία. Δεδομένης της μεγάλης προβολής των ισχυρισμών για την Bucha, θα μπορούσε κανείς να φανταστεί ότι ο Χαν έχει στείλει μια ομάδα ιατροδικαστών για να αναλάβει τον έλεγχο του τόπου του εγκλήματος και να επιβλέψει τις αυτοψίες στα θύματα για να διαπιστωθεί ο χρόνος θανάτου, ο μηχανισμός θανάτου και αν τα θύματα πέθαναν εκεί όπου φέρεται να βρέθηκαν ή αν τα σώματά τους είχαν μεταφερθεί εκεί από άλλη τοποθεσία.

Ο Χαν θα εξουσιοδοτηθεί επίσης να διεξάγει συνεντεύξεις με την ουκρανική εθνική αστυνομία, η οποία έχει ιστορικό στενών σχέσεων με μέλη της ουκρανικής ακροδεξιάς, συμπεριλαμβανομένου του διαβόητου τάγματος Azov. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον θα είχε οποιαδήποτε έρευνα σχετικά με τις εντολές που δόθηκαν στην αστυνομία όσον αφορά τη μεταχείριση των Ουκρανών πολιτών που θεωρήθηκε ότι συνεργάστηκαν με τον ρωσικό στρατό κατά τη διάρκεια της κατοχής της Μπούχα.

Τα αποτελέσματα μιας τέτοιας έρευνας θα είναι πολύ πιθανό να συγκρούονται με την αφήγηση που ακολουθεί η ουκρανική κυβέρνηση και που απηχείται στη Δύση από πειθήνια μέσα ενημέρωσης και πολιτικούς. Αυτός είναι ο κύριος λόγος για τον οποίο ο Χαν δεν βρίσκεται επί του παρόντος στην Μπούχα. Μπορεί κανείς να υποθέσει ότι αν και όταν τελικά δοθεί στον Χαν πρόσβαση σε στοιχεία σχετικά με τις δολοφονίες της Μπούτσα, αυτά θα έχουν χειραγωγηθεί από την ουκρανική εθνική αστυνομία σε τέτοιο βαθμό που η διάψευση των ισχυρισμών θα είναι πρακτικά αδύνατη.

Η αλήθεια για το τι συνέβη στην Μπούχα είναι εκεί έξω και περιμένει να ανακαλυφθεί. Δυστυχώς, αυτή η αλήθεια φαίνεται να είναι άβολη για εκείνους που είναι σε θέση να την επιδιώξουν επιθετικά μέσω μιας επιτόπιας έρευνας με βάση την εγκληματολογία. Εάν τελικά προκύψει ότι η Ουκρανική Εθνική Αστυνομία δολοφόνησε Ουκρανούς πολίτες για το έγκλημα της υποτιθέμενης συνεργασίας με τους Ρώσους κατά τη διάρκεια της σύντομης κατοχής της Μπούχα και οι δυνάμεις του διεθνούς δικαίου επιβληθούν κατά των πραγματικών δραστών αυτού του εγκλήματος, οποιαδήποτε πραγματική επιδίωξη της δικαιοσύνης θα πρέπει να συμπεριλάβει και τις κυβερνήσεις των ΗΠΑ και του Ηνωμένου Βασιλείου ως ηθικούς αυτουργούς σε κάθε έγκλημα που τους καταλογίζεται.


Μετάφραση από το πρωτότυπο: Καταχανάς (Γ. Μεταξάς)

Πηγή: Russia Today (RT)