γράφει ο François Jolain


Τα κοινωνικά δίκτυα είναι ένα υπερ-μέσο, ικανό να (παρα)πληροφορεί και να κατασκοπεύει τους πολίτες.

Ένα απλό εργαλείο επικοινωνίας για εμάς, ένα θέμα εξουσίας για τα κράτη. Τα κοινωνικά δίκτυα διοχετεύουν τις εντάσεις καθώς δείχνουν τις πλήρεις δυνατότητές τους.

Μέσα ενημέρωσης, πόλεμοι και κράτη

Η επιθυμία των κρατών να ελέγχουν την πληροφόρηση προκειμένου να χειραγωγούν την κοινή γνώμη δεν χρονολογείται από τα δίκτυα. Και το να πούμε ότι χρησιμοποιούν τα μέσα ενημέρωσης για το σκοπό αυτό είναι ένας πλεονασμός.

Πράγματι, η λέξη media είναι ο πληθυντικός της λατινικής λέξης médium, που σημαίνει μέσο, μεσάζων, σε αντίθεση με το immediate, που είναι χωρίς μεσάζοντα. Τα μέσα μαζικής ενημέρωσης έχουν γίνει έτσι αυτός ο ενδιάμεσος ανάμεσα σε εμάς και την κοινωνία, ανάμεσα σε εμάς και την πραγματικότητα.

Κάθε νέο μέσο θα γίνει εργαλείο επικοινωνίας για την ενημέρωση του πληθυσμού. Οι πόλεμοι χρησιμεύουν ως ημερομηνία όταν ένα μέσο φτάνει στην ωριμότητα και χρησιμοποιείται από το κράτος.

Οι Ναπολεόντειοι πόλεμοι ήταν οι πρώτοι που χρησιμοποίησαν μαζικά τον Τύπο για την (απο)ενημέρωση του πληθυσμού. Ο ίδιος ο Ναπολέων ομολόγησε, αμέσως μετά τη λογοκρισία του Τύπου για τους 18 Brumaires: «Αν αφήσω τον Τύπο να ξεφύγει, δεν θα μείνω στην εξουσία για τρεις μήνες.

Το ραδιόφωνο ως όπλο προπαγάνδας εξευγενίστηκε κατά τη διάρκεια του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου. Η ομιλία του βασιλιά Γεωργίου ΣΤ‘ που σηματοδότησε την είσοδο των Βρετανών στον πόλεμο το 1939, η έκκληση του στρατηγού ντε Γκολ της 18ης Ιουνίου 1940 ή οι πολυάριθμες ομιλίες του Τσώρτσιλ αποτελούν παραδείγματα.

Το 1991, η προπαγάνδα εισήλθε σε μια άλλη, ακόμη πιο αποτελεσματική διάσταση. Η τηλεόραση κατέστησε δυνατή τη ζωντανή μετάδοση της εισβολής στο Ιράκ, βυθίζοντας εκατομμύρια Αμερικανούς σε ένα μόνιμο φόβο για μια σύγκρουση που λάμβανε χώρα σε απόσταση άνω των 10.000 χιλιομέτρων από τα σπίτια τους.

Σήμερα, με τον πόλεμο στην Ουκρανία, αντιμετωπίζουμε τον πρώτο πόλεμο που διεξάγεται στο Tiktok, το Facebook ή το Twitter. Έτσι, τα κοινωνικά δίκτυα έχουν ενηλικιωθεί και έχουν γίνει ένα πραγματικό όπλο προπαγάνδας που επιθυμούν τα κράτη.

Γέννηση ενός υπερ-μέσου

Τα κοινωνικά δίκτυα φέρνουν διπλή ρήξη με τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης.

Πρώτον, η ροή των πληροφοριών μπορεί να προσαρμοστεί απεριόριστα. Κάθε χρήστης ενός κοινωνικού δικτύου έχει τη δική του ροή πληροφοριών.

Αυτό δεν είναι το ίδιο με το να διαβάζουν, να ακούν ή να παρακολουθούν την ίδια ομιλία εκατομμύρια πολίτες μαζί. Εδώ μπορούμε να σχεδιάσουμε μια ομιλία για κάθε χρήστη. Αυτό ακριβώς το δυναμικό χρησιμοποιήθηκε από την Cambridge Analytica για να ευνοήσει τον Τραμπ το 2017.

Δεύτερον, η ροή των πληροφοριών είναι αμφίδρομη. Εκτός από την παροχή πληροφοριών στον χρήστη, το κοινωνικό δίκτυο αφήνει πληροφορίες για τον χρήστη. Τα κοινωνικά δίκτυα είναι τα πρώτα μέσα ενημέρωσης που αποτελούν τόσο εργαλείο κατασκοπείας όσο και προπαγάνδας.

Αυτή η μαζική κατασκοπεία από τα κοινωνικά δίκτυα αναδείχθηκε από τον Έντουαρντ Σνόουντεν μέσω των ενεργειών της NSA.

Πρόσφατα το Facebook παρέδωσε στην αμερικανική αστυνομία τις συνομιλίες μεταξύ μιας μητέρας και της κόρης της. Η αστυνομία μπόρεσε έτσι να συλλάβει την κόρη για παράνομη άμβλωση.

Ναι, πρέπει να το επαναλάβουμε, το περίφημο «αν αυτό σταματήσει έναν τρομοκράτη, δεν με πειράζει να με κατασκοπεύει το κράτος» καθιστά τώρα δυνατό να σταματήσει μια κοπέλα να κάνει έκτρωση. Αυτό απέχει πολύ από την τρομοκρατία.

Και ναι, τα κοινωνικά δίκτυα επιτρέπουν στο κράτος να έχει πρόσβαση σε μια τόσο ιδιωτική συζήτηση όσο αυτή μεταξύ μητέρας και κόρης.

Αυτή η απίστευτη ευελιξία των κοινωνικών δικτύων τα καθιστά υπερ-μέσο, το οποίο προσελκύει τις κυβερνήσεις. Ο πόλεμος στα κοινωνικά δίκτυα έχει ξεκινήσει.

Ο στόχος για ένα κράτος είναι να έχει το δικό του, να το επιβάλλει στα smartphones των πολιτών αποφεύγοντας τα ξένα κοινωνικά δίκτυα.

Αφενός, το Facebook χρηματοδοτήθηκε αρχικά από την In-Q-tel, το επενδυτικό ταμείο της CIA. Επιπλέον, ο Μαρκ Ζούκερμπεργκ, ο ιδρυτής της, φαίνεται να είναι υπεράνω του νόμου. Κάθε φορά που υπάρχει ένα σκάνδαλο ή μια δίκη, ο Ζούκερμπεργκ πρέπει απλώς να ζητήσει συγγνώμη από τους δικαστές και στη συνέχεια συνεχίζει με πλήρη ατιμωρησία.

Από την άλλη πλευρά, το ίδιο ταμείο της In-Q-tel αγόρασε το γαλλικό κοινωνικό δίκτυο Viadéo. Οι εξαγορές δεν αποδίδουν πάντα, οπότε η εξαγορά του αμερικανικού υποκαταστήματος της Tiktok από την Oracle δεν ήταν αρκετή. Οι νομοθέτες θέλουν απλώς να το απαγορεύσουν.

Τα κοινωνικά δίκτυα αποτελούν επομένως όπλο κατασκοπείας και προπαγάνδας. Εμείς είμαστε τα πυρομαχικά. Σε ένα μελλοντικό άρθρο, θα δούμε πώς μπορούμε να μειώσουμε τον κίνδυνο των κοινωνικών δικτύων στη ζωή μας.


Μετάφραση από το πρωτότυπο: Καταχανάς (Γ. Μεταξάς)

Πηγή: codable TV