Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες μιλάει στη διάσκεψη για το κλίμα COP27 στην Αίγυπτο. © Joseph EID / AFP

γράφει η Rachel Marsden


Το «πράσινο πλύσιμο» έχει γίνει κυρίαρχο θεμα, με τις κυβερνήσεις και τις εταιρείες να επωφελούνται χωρίς να λαμβάνουν πραγματικά μέτρα για την προστασία του κλίματος.

Οι τράπεζες και οι εταιρείες που δίνουν δεσμεύσεις για «καθαρές μηδενικές» εκπομπές ρύπων κοροϊδεύουν το κοινό, σύμφωνα με νέα έκθεση των Ηνωμένων Εθνών που δημοσιεύθηκε κατά τη διάσκεψη COP27 για την κλιματική αλλαγή αυτή την εβδομάδα. «Πρέπει να έχουμε μηδενική ανοχή για την πράσινη πλύση του καθαρού μηδενός», δήλωσε ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες, αναφερόμενος στην έννοια της προβολής μιας πράσινης ατζέντας για σκοπούς μάρκετινγκ ως στρατηγική για την απόκτηση περισσότερων επιχειρήσεων, ενώ ταυτόχρονα δεν υποστηρίζονται οι ισχυρισμοί στην πράξη.

Ω, άρα οι αεροπορικές εταιρείες που σας ρωτούν αν θέλετε να δώσετε ελεύθερα επιπλέον μετρητά όταν αγοράζετε ένα αεροπορικό εισιτήριο για να αντισταθμίσετε το αποτύπωμα άνθρακα της πτήσης σας δεν πετυχαίνουν τεχνικά πολλά πέρα από το να κάνουν τους ανυπόφορα υποκριτές να αισθάνονται καλά με τον εαυτό τους; Ή ότι οι ενεργειακές εταιρείες που χρησιμοποιούν τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ως βιτρίνα συνεχίζουν ωστόσο να επενδύουν σε ορυκτά καύσιμα; Μη μου πεις! Σε περίπτωση που οι ιδεαλιστές δεν το έχουν παρατηρήσει, υπάρχει σήμερα μια ενεργειακή κρίση στη Δύση λόγω των δυτικών κυρώσεων για τα καύσιμα από τη Ρωσία – και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας δεν είναι ούτε κατά διάνοια έτοιμες για την prime time ως αντικαταστάτες.

Οι Γερμανοί στρέφονται αντ’ αυτού στον άνθρακα και τα καυσόξυλα, ενώ η Γαλλία προσπαθεί να αυξήσει την πυρηνική ενέργεια. Η ΕΕ υποχώρησε ακόμη και στις αρχές του έτους, χαρακτηρίζοντας το φυσικό αέριο και την πυρηνική ενέργεια «πράσινες» – γεγονός που επιτρέπει τώρα στους ηγέτες της να τρέχουν στις χώρες-παρίες των ορυκτών καυσίμων ζητώντας την απεγνωσμένα απαραίτητη ενέργεια.

Θα μπορούσε, όμως, για όλο το καλό που κάνει αυτή η ακριβή και επιτηδευμένη παρωδία. Τα Ηνωμένα Έθνη λένε ότι η μεγαλύτερη χρηματοδότηση, ύψους έως και 340 δισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως έως το 2030, είναι το κλειδί. Οτιδήποτε λιγότερο είναι προφανώς μάταιο. Η ιδέα της μαζικής χρηματοδότησης που είναι απαραίτητη για να αποτραπεί η αύξηση της θερμοκρασίας της Γης κατά 1,5C πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα είναι δύσκολο να πουληθεί, ιδίως ελλείψει οποιασδήποτε λογικής εξήγησης για το πώς τα μετρητά θα χρησιμοποιηθούν αξιόπιστα για τη ρεαλιστική ρύθμιση του θερμοστάτη, οπότε οι αξιωματούχοι φαίνεται να δοκιμάζουν τώρα ένα νέο μέσο πώλησης. «Ο κόσμος πρέπει να αναλάβει δράση και να προστατεύσει τους ανθρώπους και τις κοινότητες από τους άμεσους και συνεχώς αυξανόμενους κινδύνους της κλιματικής έκτακτης ανάγκης. Δεν έχουμε χρόνο για χάσιμο», δήλωσε ο Γκουτέρες, με τον ΟΗΕ να επικαλείται πράγματα όπως οι πλημμύρες στο Πακιστάν και οι πολυετείς ξηρασίες ως δικαιολογία για τη χρηματοδότηση.

Το Greenwashing (σ.μ. πράσινο ξέπλυμα) είναι απλώς ένας άλλος τρόπος εξαπάτησης των απελπιστικά αφελών. Και κανείς δεν το κάνει καλύτερα από τις ίδιες τις κυβερνήσεις, οι οποίες έχουν καταφέρει να απαλλάξουν τους φορολογούμενους από αμέτρητα δισεκατομμύρια για να γεμίσουν ταμεία ρουσφετιών με το πρόσχημα της σωτηρίας του κόσμου.

Και τώρα ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Τζο Μπάιντεν, χρησιμοποιεί ένα πράσινο πρόσχημα για να προστατεύσει τα οικονομικά συμφέροντα των ΗΠΑ εις βάρος των Ευρωπαίων συμμάχων – ακόμη και όταν οι ΗΠΑ αυξάνουν τις εξαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου από ορυκτά καύσιμα στην ΕΕ. Ο νόμος του Μπάιντεν για τη μείωση του πληθωρισμού πλαισιώνεται βολικά ως πρωτοβουλία για την πράσινη ενέργεια, προσφέροντας στους Αμερικανούς καταναλωτές φορολογικά κίνητρα για την αγορά αμερικανικών ηλεκτρικών αυτοκινήτων με μπαταρίες που έχουν τουλάχιστον 40% εξαρτήματα από τις ΗΠΑ ή από χώρα με την οποία έχουν ελεύθερο εμπόριο. Η Γερμανία και η Γαλλία θεωρούν τα μέτρα ως απροκάλυπτο προστατευτισμό.

«Πρέπει να αντιδράσουμε γρήγορα. Ζητώ μια ενιαία, ισχυρή και συντονισμένη απάντηση από την ΕΕ προς τους Αμερικανούς συμμάχους μας. Υπάρχει ο κίνδυνος ενός μεγάλου σοκ για τη γαλλική και την ευρωπαϊκή βιομηχανία. Είτε θα επιλυθούν εκεί, και ελπίζουμε ότι θα επιλυθούν, γι’ αυτό έχουμε την ειδική ομάδα εργασίας για να το συζητήσουμε, είτε θα πρέπει να πάμε στον ΠΟΕ και να προβλέψουμε αντίποινα», δήλωσε ο Γάλλος υπουργός Οικονομίας Μπρουνό Λε Μαίρ. «Δεν έχω διαβεβαιωθεί ότι η αμερικανική πλευρά έχει κατανοήσει πλήρως πόσο μεγάλες είναι οι ανησυχίες μας για τις συνέπειες», πρόσθεσε ο Γερμανός υπουργός Οικονομίας Κρίστιαν Λίντνερ. Η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα διαμαρτύρονται επίσης για τη νέα κίνηση, απαιτώντας ίση μεταχείριση για τα προϊόντα τους.

Ήταν θέμα χρόνου να χρησιμοποιήσει μια δυτική κυβέρνηση ένα περιβαλλοντικό πρόσχημα για ιδιοτελείς οικονομικούς λόγους. «Οι Αμερικανοί αγοράζουν αμερικανικά και ακολουθούν μια πολύ επιθετική στρατηγική κρατικών ενισχύσεων. Οι Κινέζοι κλείνουν την αγορά τους. Δεν μπορούμε να είμαστε η μόνη περιοχή, η πιο ενάρετη όσον αφορά το κλίμα, η οποία θεωρεί ότι δεν υπάρχει ευρωπαϊκή προτίμηση», δήλωσε ο Μακρόν στη Les Echos τον περασμένο μήνα, υπονοώντας ότι η πράσινη πλύση της απάτης του προστατευτισμού είναι κάτι που θα έπρεπε να αντιγράψει η ΕΕ. Ο Μακρόν έκανε ακόμη και πράσινη πλύση του θυμού και της απογοήτευσής του στη διάσκεψη του Cop27, με μια αιχμή προς τις ΗΠΑ και την Κίνα να «πληρώσουν το δίκαιο μερίδιο που τους αναλογεί για το κλίμα».

Υπάρχει κάποιο όριο στο greenwashing; Προφανώς όχι. Ο Ουκρανός πρόεδρος Βλαντιμίρ Ζελένσκι δήλωσε σε μαγνητοσκοπημένο μήνυμα προς τη διάσκεψη ότι «δεν μπορεί να υπάρξει αποτελεσματική πολιτική για το κλίμα χωρίς ειρήνη». Δεδομένου ότι ο Ζελένσκι προφανώς θεωρεί ότι η ειρήνη μπορεί να κερδηθεί μόνο μέσω ατελείωτων μετρητών και όπλων, φαίνεται ότι τώρα πρασινίζει και αυτά.

Γιατί οι ελίτ να έχουν όλη τη διασκέδαση; Ο μέσος άνθρωπος ίσως θελήσει να δοκιμάσει να «πρασινίσει» τη ζωή του, προβάλλοντας περιβαλλοντικές αρετές παντού, προκειμένου να αποσπάσει μερικά επιπλέον χρήματα από τους ανθρώπους σε καθημερινή βάση – όπως από τον ταξιτζή που πέρασε πολύ ώρα στο ρελαντί στην κίνηση, ή από τον φιλοξενούμενο που άνοιξε το παράθυρο και σας έκανε να χρησιμοποιήσετε πολύ περισσότερη θέρμανση, ή από τον φίλο που παρήγγειλε το πιάτο με κρέας στο δείπνο που ήταν υπεύθυνο για τα πιο γήινα μετεωριστικά αέρια όσο ήταν ζωντανό.

Όποιος δεν έχει καταλάβει μέχρι τώρα την πράσινη απάτη, πιθανότατα θα καλωσορίσει την αυξημένη αστυνόμευση των πολιτών και θα συμμορφωθεί με μεγάλη χαρά στις απαιτήσεις να αδειάσει το πορτοφόλι του – στα χέρια σας, σε μια λίμνη ή σε μια τουαλέτα, για να αντισταθμίσει τις παραβάσεις του.


Η Rachel Marsden είναι αρθρογράφος, πολιτικός στρατηγικός αναλυτής και οικοδέσποινα ανεξάρτητων talk-shows στα γαλλικά και στα αγγλικά.


Μετάφραση από το πρωτότυπο: Καταχανάς (Γ. Μεταξάς)